Yemenlog; Verzameld nieuws uit Jemen, met soms wat duiding (Yemen explanatory weblog for Dutch Readers)

Hieronder verzameld nieuws uit Jemen, kort en bondig, soms langer en met duiding en verwijzing.  Doorklikken via de links en plaatjes. Work in progress!
(Yemen explanatory weblog for Dutch Readers)

Noord Jemen schuift verder op richting Noord Korea

April 11-2020. In Noord-Jemen reageerde regeringswoordvoerder Al Bhukhaiti voor het prachtige decor van hoofdstad Sana’a vanochtend nog op de Saoedische wapenstilstand:  De Jemenitische troepen zullen de wapens pas laten zwijgen wanneer de Saoedische coalitie een einde maakt aan de quarantaine waarin het Jemen vijf jaar geleden plaatste. 

Om de daad bij het woord te voegen hervatten Noord-Jemenitische troepen in de verre noordoostelijke provincie Al Jawf de strijd, waarvan hieronder nog een screenshot van Al Jazeera.

Wat het negeren van het uitgestoken Saoedische handje betekent voor de bevolking van Noord-Jemen kun je lezen in een inzichtelijk stuk uit vorige zomer. Alvast een half citaat: ‘….the millions of people who live under their sway, who are better understood as hostages rather than citizens.’

Slecht nieuws was ook een tweet van Hisham al Omeishy, die lang onafhankelijk berichtte vanuit Sana’a, totdat ook hij werd opgepakt en we heel lang niets van hem hoorden. Nu bericht hij soms nog vanuit de diaspora. Vanochtend dat er in plaats van het vrijlaten van politieke gevangen vanwege détente (Frans voor ontspanning) er juist vier nieuwe doodvonnissen voor journalisten werden gesproken. 

En dan nog even terug naar het slagveld. Dat is niet stilgevallen sinds het eenzijdig afgekondigde staakt-het-vuren.  Houthi-Noord-schoot vandaag nog een verkenningsdrone uit de lucht,  volgens hun Engelstalig propagandakanaal Uprising Today schoot de luchtafweer vandaag  het  371e vijandige luchtvaartuig uit de lucht  sinds het begin van de oorlog, in 2015. Overigens maakt Uprising Today ook melding van de landing van Britse troepen en Amerikaanse green barrets aan de Zuid-Jemenitiscche kust. 

Maar lees vooral deze analyse van Maged AlMadhaji, onderzoeker en auteur van het door Nederland gesponsorde Sana’a Center for Strategic Studies. In het stuk betoogt Al-Madhaji dat de slag om Marib een keerpunt kan worden in de oorlog: zowel voor de houthi’s die -als ze Marib winnen- het gehele zuiden kunnen onderwerpen. Als voor het verzet, waarvan Al-Madhaji twee nieuwe namen als toekomstig politiek en militair leider  nadrukkelijk op de voorgrond plaatst: gouverneur Al Arada en generaal Bin Aziz. 

Of Al Arada en Bin Aziz de versleten leiders zullen vervangen en zich breder  kunnen doen gelden hangt vooral ook af van een tribale geschiedenis die teruggaat helemaal tot het jaar 661, legt Al-Madhaji uit. 

Covid-19 arriveert in Zuid-Jemen

April 10-2020. In Shihr -of al Shihr, of asShihr- is het eerste geval van covid-19 vastgetsteld. Het zou gaan om een havenarbeider, die besmet zou zijn geraakt op zijn werk, aldus de gouverneur in the Guardian. De collega’s van de man zijn in quarantaine gegaan, de stad is afgegrendeld, zoals te zien in dit filmpje

Shihr is een vissersstadje diep in Zuidoost-Jemen, pal aan de kust van de Indische oceaan, nog voorbij havenstad Mukalla, hoofdstad van de perifere provincie Hadramawt. In 2016 was Shihr kortstondig bolwerk van Al Qaeda, totdat Emiraatse troepen daar een eind aan maakten.

Na Shihr volgt nog de laatste provincie van Jemen: Mahra, strijdtoneel van een machtstrijd tussen de lokale Mehri -een oer- of misschien zelfs pre-Arabisch volk- en Saoedische troepen, die er een nieuwe haven bouwen om er een omstreden nieuwe oliepijpleiding te laten eindigen. De Omaanse sultan -in wiens zuidelijke provincie Dhofar ook veel Mehri wonen- bekommert zich tegen de Saoedische zin om hun lot.

Mahra heeft sinds de ontdekking van Jemens eerste Covid-19 patient de grens met Hadramawt gesloten, maar het hele gebied van Zuid-Jemen is handels-en smokkelparadijs, dus vroeg of laat zal het virus er postvatten. Net zoals dat zal gebeuren in Noord-Jemen, waar de medische diensten na vijf jaar quarantaine volledig uitgekleed zijn. Zoals gezondheidsdiensten al een tijdje zeggen: niet de vraag of, maar wanneer.

The war is over/not over*

April 09-2020. Groot nieuws van de internationale persbureau’s; de coalitie legt de wapens (voorlopig) neer. En nodigt de houthi’s uit voor digitale vredebesprekingen. Het was zelfs het een-na-belangrijkste item in het ochtendjournaal op Netherlands Radio 1. 

De Houthi’s

De coalitie betreft het door Saoedi-Arabie geleide verbond van landen en groeperingen die vechten tegen de houthi’s. Die houthi’s zijn een hogere ‘kaste’ Jemenieten, die leiding geven aan de rebellen die in 2015 bezit namen van de belangrijkste delen van Jemen: hoofdstad Sana’a en het bergachtige Jemenitische hartland in Noord-West Jemen. 

De houthi’s gingen daartoe eerst een monsterverbond aan met de afgezette president Saleh en zijn machtige tribale bondgenoten. Nadat Saleh eind 2017 dreigde over te lopen naar de coalitie en door de houthi’s werd vermoord, bleven de meeste tribale leiders -soms gedwongen, soms uit vrije keus- bondgenoot van de houthi’s. 

De Coalitie

De coalitie bestaat behalve uit Saoedie-Arabie verder uit de zogenaamde legitieme, maar feitelijk verjaagde regering van president Hadi. Die komt  zelf al vijf jaar de hoofdstad van sponsor Saoedie Arabie niet uit. Hadi heeft weinig invloed op de machteloze, over Zuid-Jemen verspreide regering in ballingschap.

Voorts was de VAE (Verenigde Arabische Emiraten) lange tijd een voorname deelnemer in de coalitie, maar die gaf de strijd vorige zomer op, zij het dat verschillende Emiraten via allerlei milities nog een stevige vinger in de pap van Zuid-Jemen houden.

De coalitie kreeg lange tijd steun van Arabische broeders als Egypte, Marokko en Soedan, maar die steun verbrokkelt evenredig af met de afname van Saoedische overmakingen. Ook hielp de affaire Kashoggi de coalitie niet bijeen houden en wijzigden de Soedanezen -die het meeste kanonnenvlees leverden- nadrukkelijk koers na hun revolutie vorige zomer. 

Terug naar het staakt-het-vuren. Dat is eenzijdig afgekondigd door de coalitie, voor de duur van twee weken. Anderszijds zijn de houthi’s uitgenodigd deel te nemen aan online-vredesbesprekingen. Besprekingen worden al sinds het begin van de oorlog in het geheim gevoerd. Maar voor het eerst wordende houthi’s -of hun politieke vehikel genaamd Ansarullah; volgers van God- nu ook formeel uitgenodigd. We zullen zien.

Verliezen op het slagveld

Eerste en belangrijkste achtergrond hierbij zijn de recente overwinningen van de houthi’s, die jarenlang zijn terugdrongen op het Jemenitisch hoogland.  Maar sinds eind januari winnen ze terrein aan het noordelijk front, dat sindsdien in omgekeerde richting verplaatst is diep de uitgestrekte noordelijke, aan Saoedie-Arabie grenzende provincies Jawf en Marib in.

Het arme Marib zelf kreeg gisteren zelfs met granaten vanuit het naderende front te maken. Niet onbelangrijk: In Marib zetelt -of zetelde, misschien is ie al weg- generaal Mohsen Al Ahmar, formeel tweede man in de verjaagde regering, maar feitelijk eerste man, met name op militair gebied.

Jarenlang ging het met behulp van Saoedies geld crescendo in Marib, dat eigenlijk een stoffig stadje is aan de voet van de periferie woestijn waar Jemen zijn gas en olie delft. Er wordt zelfs aan een nieuw internationaal vliegveld gebouwd. Maar ineens staan nu de houthi’s voor de deur, en dus  moet iets gebeuren dat de val van Marib afwent. Althans, zo zien de houthi’s dat in elk geval zelf.

Covid-19 in het Paleis

Tweede achtergrond zijn berichten over dat Covid-19 zijn intrede heeft gedaan in de paleizen in Ryaadh, dus dat de Saoedies nu even wat anders te doen hebben.

Het virus ‘is striking terror into the heart of the kingdom’s royal family‘, aldus New York Times. Hondervijftig royals zouden al ziek zijn, de oude koning Bin Salman zou zich hebben teruggetrokken op een eilandje in de Rode zee en feitelijk machthebber/zijn zoon Mohammed Bin  Salman heeft zich met getrouwen teruggtrokken in het Noordwesten, waar MBS ooit het futuristische NEOM wil laten verrijzen.

De stroom oliedollars droogt op

Dat zal voorlopig niet gebeuren want de derde achtergrond bij dit nieuws is dat de Saoedies -behalve met een alsmaar dalende olieprijs- wegens de recessie nu ook kampen met enorme afzetproblemen. Ergo: de olie-inkomsten zakken verder en verder. En omdat de Saoedische begroting voor het leeuwendeel gedekt wordt door olie-inkomsten, is die begroting in toenemende mate op drijfzand gebouwd. Een dure oorlog in Jemen is dan een logische bezuiniging. 

Cynisch en skeptisch

Jemenieten in Jemen zelf en de Jemenieten in diaspora zijn uitermate skeptisch over het stakt-het-vuren. Een protagonist van de houthi’s bericht dat er vanmiddag nog bommen vielen, een bericht dat door anderen wordt bevestigd, terwijl het staakt-het-vuren toch al van kracht was. 

Ook journalist en analist Iona Craig -de enige overgebleven onafhankelijke journalist in Jemen- is cynisch. Craig wijst in een serie tweets op de vier staakt-het-vurens die de afgelopen vijf jaar de laatste vooraf gingen, en die doorgaans opmaat waren voor intensiever gevechten. Zo muteerde het een-na-jongste staakt-het-vuren afgelopen september tot het wapengekletter dat sinds januari in Noord(-Oost)-Jemen gaande is. 

Noord-Koreaanse toestanden

Overigens, in Al Bayda -een provincie veel verder naar het zuiden-  was er juist weer een kleine overwinning voor het regeringsleger, of beter gezegd: een van de legers gelieerd aan de verjaagde regering. Zie dit kaartje voor de laatste stand van zaken in het veld.

Kortom, in moderne terminologie: mogelijk is dit wel het begin van de start van het einde van de oorlog, maar misschien ook wel niet. Intussen gaan de houthi’s door met de transformatie van Jemen in een Arabisceh variant van Noord-Korea. Meer daarover in dit huiveringwekkend relaas

Nagekomen

Vanavond kwam de houthi-reactie, via M0hammed al Houthi, neef, woordvoerder en algemeen uithangbord van grote leider AbdelMalik al Houthi.

Mohammed al Houthi heeft gezoomd met VN-gezant Martin Griffiths en hem  daarbij de officiele houthi- reactie gegeven; geen deeloplossingen als een halfslachtig staakt-het-vuren, maar een allesomvattende oplossing, te beginnen met een einde aan de quarantaine waar (Noord)-Jemen al vijf jaar in gevangen zit. 

Groter Jemen

April 03-2020. Vandaag een beeld dat uiting geeft aan het herwonnen zelfvertrouwen der houthi’s, de zgn rebellen die in 2015 in Noord-Jemen de macht overnamen; een kaart van al Yemen al Kabira, ofwel Greater Yemen. Of je echt van een staat kunt spreken is voer voor debat, maar er bestonden door de geschiedenis heen veel Jemens groter (ook kleiner trouwens) dan het Jemen van vandaag de dag. 

Het plaatje is van twitter geplukt, het origineel heb ik helaaas nog niet gevonden, tips welkom, want ik zou graag de legenda rechtsonder goed willen kunnen lezen.

Middenop de kaart staat in elk geval ‘Al Yemen Al Kabira’, te vertalen als Groter Jemen. Onderaan staat als ondertitel: خريطة اليمن الكبرى قديما المد الاستيطاني السعودي بداية القرن تاسععشر, ofwel: ‘kaart van groter Jemen uit de oudheid, van voor de Saoedische (settlement-veroveringen;red.) uit het begin van de negentiende eeuw’ (AD;red.).

Het klopt dat Jemen ooit groter was: de westelijke kuststrook en net ten oosten daarvan het bergachtige stuk -nu allemaal Saoedie-Arabie- werd ooit tot Jemen gerekend. Hoe ver naar het noorden dat strekte is onduidelijk, soms zelfs helemaal tot Mekka! Er zijn culturele overeenkomsten en genoeg kaarten van oude koninkrijken waarmee de Jemenieten aanspraak zouden kunnen maken op een groter Jemen.

Keihard feit is dat in 1934 Jemen die hele kuststrook, de bergen erachter en ook nog een groot deel van het eigen noorden moest overdragen aan de nieuwe Saoedische staat.

Nu het zo goed gaat met de oorlog en ze dagelijks stukjes Jemen terug veroveren willen de houthi’s het grotere Jemen terug.  Op bovenstaand plaatje breiden ze dat gemakshalve uit tot de gehele Rub3a Al Khali, de woestijn genaamd Lege Kwartier, bekend van het boek Arabian Sands van de merkwaardige ontdekkingsreiziger Wilfred Thesiger.

Daar houdt het niet mee op, groter Jemen loopt door tot Qatar, zodat het nieuwe Jemen ook directe toegang krijgt tot de Arabische Golf, alsof het daar nog niet druk genoeg is met landen die elkaar vanalles betwisten.

Opvallend diplomatiek is dan weer wel dat het nieuwe grote Jemen de kleinere, maar veel rijkere buurstaten VAE en Oman met rust laat. Al wordt er op twitter nog gediscussieerd of de Zuid-Omaanse provincie Dhofar niet ook gewoon tot Jemen zou moeten horen.

Het doet me denken aan de Armenier die me ooit een plaatje liet zien van het oude Armeense rijk, zich uitstrekkend tot diep in Turkije, stukje Israel, flink stuk Iraq, stukjes Iran, Azerbeidjan en Georgie, bijna geheel Syrie en geheel Libanon. Zo moest Armenie ooit weer worden, zei hij erbij. 

Carte des trois Arabies 

Tot slot nog een Franse kaart uit 1654, getekend door S.N. Sanson, Geographe ordinaire du Roy. Hier omvat Jemen vrijwel het gehele Arabisch schiereiland, hoewel daar ook de vraag gerechtvaardigd is: was dit ooit een staat en was dat dan Jemen.

Het antwoord op de tweede vraag is volgens de carthographe in elk geval: ja, want hij noemt het H Yaman ou Arabie Heureuse, vrij naar de Romeinen die Jemen ooit Arabia Felix noemden, wat later een vergissing bleek. In het Arabisch betekent Jemen waarschijnlijk rechts, of onder. Omdat het of rechts van Mekka ligt, of onderaan het Arabisch schiereiland bungelt. 

Heel erg mooie kaart, waar nochtans een en ander mis mee is; verzonnen eilanden en plaatsnamen die ver van hun plek terecht zijn gekomen. Toch zou ik m graag bezitten,  is helaas net iets te duur: $1,600.00.  Als je me wil helpen in de aanschaf kun je onder het volgende stukje je eurootje kwijt, maar eerst zal ik jouw euro gebruiken om dit blog te kunnen voortzetten. 

Nieuwe raketten en bommen, dode paarden

Maart 31-2020. We zijn een week dieper het zesde jaar van de oorlog in en de raketten zijn toch weer gevallen. In dit geval (bijna) op de Saoedische hoofdstad Ryadh en (bijna) op de zuidelijke garnizoensstad Jizan, net over de grens met Jemen en volgens veel Jemenieten sinds 1934 onrechtmatig in Saoedie Arabie, dus eigenlijk in Jemen.

Het zijn de eerste langeafstandsraketten vanuit Jemen sinds de aanvallen op Aramco afgelopen zomer, waar de wereld zo enorm van schrok. De precieze toedracht en daders zijn nog altijd niet achterhaald, al wijzen veel ongeinformeerde vingers naar Iran. Deskundiger vingers wijzen naar pro-Iraanse milities in Iraq, maar degenen die de ‘aanslag’ direct opeisden -de Noord-Jemenitisch houthi’s- zijn nog steeds niet vrijgepleit.

Direct na die aanslag beloofden de houthi’s overigens geen raketten meer af te vuren op Saoedie Arabie, en tot zaterdag jongstleden hielden ze die belofte gestand. Er was nog wel een geruchtmakende droneaanval op een kazerne met nieuwe rekruten in Marib, maar behalve dat Marib dik in Jemen ligt is die aanval ook nooit geclaimd, noch door houthi’s, noch door andere partijen. Ofschoon veel vingers daar juist weer wel wezen naar de houthi’s, zijn theorieen over de aanslag als gevolg van een interne strijd binnen de coalitie (van de verschillende facties binnen de verjaagde regering, de saoedies en de emirati’s) plausibeler.

Maar nu stuurden de houthi’s dan toch nieuwe raketten naar Saoedie Arabie, net nu er een corona-bestand is gesloten tussen de noordelijk houthi-regering en de verjaagde regering in ballingschap verspreid over Zuid-Jemen, Saoedie Arabie en de VAE. Naar de reden van de raketten kunnen we gissen. De houthi’s zelf wijzen naar agressie vanuit Saoedie Arabie, maar dat is standaard. Zelf denk ik vanwege het toegenomen zelfvertrouwen van de houthi’s, die op de noord-oostelijke fronten van het slagveld aan de winnende hand zijn en nu ook een formeel plekje op het wereldtoneel naderen.

REUTERS/Khaled Abdullah

De nieuwe raketten misten overigens wel doel, omdat de luchtafweer ze op tijd in de gaten had. Gisteren kwam het Saoedische antwoord middels bommen op Sana’a en Hodeidah. Mensen sneuvelden daarbij kennelijk niet, wel zeventig militaire paarden. Tegelijkertijd nodigden de Saoedies zowel de verjaagde regering als de feitelijk noordelijke rebellenregering uit zitting te nemen aan de vredestafel. Achter de schermen vinden overigens al sinds de start van de oorlog besprekingen plaats, vaak in het neutrale Oman. Datzelfde Oman zond vanochtend  direct afkeuring de wereld rond, over de houthi-raketten. 

Waardeer dit artikel!!

Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden. NB. Zonder kosten, elke cent komt in het journalistenbeursje Naar doneren

Jarig

Maart 26-2020. Vannacht is de oorlog over Jemen vijf jaar oud geworden. Op 26 maart 2015 vlogen de eerste bommenwerpers over Sana’a, hoofstad van Jemen, na een maandenlang voorspel tussen partijen die ook nu de oorlog nog in leven houden.  

Een verwijzing vandaag naar een artikel in the Guardian, over de recente opleving van de oorlog en de opmars van de houthi’s richting het nieuwe front in Marib. 

En een verwijzing naar een artikel van Middle East Eye, over vlogger en youtuber Eva, die expres een vliegtuig miste en nu lekker in quarantaine zit op Socotra. 

Goed nieuws over de Baha’is, een religieuze minderheid die vervolgd wordt in Jemen. De vrijlating middels een pardon  van de zes Baha’i gevangenen is aangekondigd door houthi-president Mashat.

Er zijn wereldwijd zes miljoen Baha’i-volgers. Hun religie ‘leent’ diverse elementen van andere religies, met name uit de shi’ia islam. Oprichter Bahá’u’lláh werd al vroeg vervolgd in Iran en week uit naar Accra, zodat zijn graf nu in Israel ligt. Omdat Iran Baha’is vervolgd en omdat de houthi’s veel Iraans beleid kopieëren worden ze als gevolg daarvan ook in Jemen vervolgd, doorgaans wegens spionage voor Israel.

Analyse

Maart 11-2020. Vandaag slechts een verwijzing naar belangrijke analyse van Abdul Ghani Al Iryani. Zal m wellicht later beknopt en met context samenvatten hieronder.

Just urls

Maart 10-2020. Deze maand slechts een serie urls, soms voorzien van een kort bijschrift. Onderaan weer de mogelijkheid met op te porren en aan te slingeren middels een kleine donatie, echt elke cent wordt onthaald als een miljoen. 

Islah (de Jementische afdeling van Moslimbroeders) kiest in Istanbul, patroon en hoofdstad van moslimbroeders wereldwijd, een nieuwe -harde- leider.

Amerikaanse  militairen betreden Socotra, voor de installatie van Patriot-raketten. Bericht is geverifieerd bij twee lokale bronnen en onwaar bevonden.

Een video waarop de Socotran Coast Guard  zich zegt aan te  sluiten bij de zuidelijke separatisten. Nieuws komt ook terug in dit bericht over de defectie van dit legeronderdeel, dat daags erna weer terugkeerde in de moederschoot van het formele regeringsleger. 

Saoedie-Arabie zou de grens met Jemen wegens Corona gesloten hebben. Dat is wel erg cynisch. De Saoedies houden heel Jemen al vijf jaar zo hermetisch gesloten dat zelfs virussen er niet inkomen.  En dus ook niet eruit.

Floortje was weer even in Jemen, een korte recensie: Hartverwarmende straatbeelden uit Jemen, unieke beelden uit het veelgeplaagde Saada, maar ook veel slordigheden en gemiste kansen: De houthi’s worden een ‘bevolkingsgroep’ genoemd waar het een kaste van schriftgeleerden betreft, met een gevolg van conservatieve tribalen en corrupte overlopers. Waarom de grenzen dicht zijn wordt helaas niet uitgelegd. Iran wordt een buurland genoemd, foei. Onderweg naar Saada: ‘Het laatste wat je verwacht: regen,’ om de mythe dat Jemen en trouwens het gehele Arabische schiereiland een zandbak is weer te voeden. In het hartland van Jemen valt regelmatig regen, op sommige plaatsen meer dan in Nederland. 
Een Somalisch gezin wordt geportretteerd en daarover: ‘Veel mensen in de regio (wat bedoelt ze?) weten niet dat er strijd heerst in Jemen en komen in de problemen. Quatsch. Het is een gecalculeerd risico dat ze nemen.
Kortom, fijn weer beelden uit Jemen te zien, maar vooral een gemiste kans.

Oorlog laait op

Februari 11-2020. To be edited …. is work in progress.. kwam er niet aan toe

Er is hoop voor het Wonderlijkste Museum ter wereld 

Februari 10-2020. Tijd voor een stukje goed nieuws: in Taiz is het museum enigszins gerestaureerd, dat wil zeggen: het dak en een deel van de buitenkant, met een Britse subsidie en een hoop gedoe. Later volgt ook het interieur, aldus dit artikel.

After restoration: the east and north facades
Photo: courtesy of World Monuments Fund

Het museum is het wonderlijkste museum dat ik ooit bezocht, tweemaal zelfs. Feitelijk het paleis van de twee laatste imams -volgestouwd met merkwaardigheden- geeft het museum een inkijkje in het isolement waaruit Jemen halverwege de vorige eeuw ontwaakte.

En tegelijk een beeld van het imamaat dat Jemen een heel millennium -ruwweg vanaf het jaar duizend tot tweeduizend- regeerde; een theocratie met een van god gegeven bestuursopdracht. De houthi’s-de huidige heersers van Noord-Jemen- baseren hun macht op  dezelfde afkomst- een kaste van schriftgeleerden die hun afkomst kunnen traceren tot de (familie van) de profeet: de sayyids

Het probleem nu is dat die sayyids niet allemaal even geleerd meer zijn, maar wel overal aan het hoofd zijn gezet, met al hun willekeur en machtsmisbruik. Met als gevolg dat domheid regeert in organisaties en veel dingen in Jemen in het honderd lopen.

Onlangs vertelde een lokaal deskundige me dat Mohammed al Houthi – een neef van opperste leider Abdel Malik al Houthi en vanwege zijn jovialiteit een van de vrolijker uithangbordjes van het verder keiharde regime- in een vorig leven gewoon qat verkocht: een soort kruising tussen een dealer en een coffeeshophouder.

Over de laatste echte imam Ahmad (iman van 1948 to 1962) gaat het verhaal dat hij zijn ogen zo kon doen  uitpuilen dat mensen dermate veel angst werd  ingeboezemd dat ze direct gedwee werden. In het paleis -of in de buurt- hielden Ahmad en zijn voorganger  Yahya ook ontvoerde zonen van rebelse stamleiders gevangen, om ook hun gedweeheid af te dwingen. 

Ahmads paleis werd na ’67 museum. Dat museum werd in het begin van de oorlog geraakt door granaten, naar verluidt afgeschoten door de houthi’s, die de meest strategische heuveltoppen rond Taiz in handen hebben. Taiz is de derde stad van het land en ligt al vijf jaar precies op een van de oorlogsfronten tussen Noord en Zuid. Een keur aan milities strijdt er tegen de houthi’s en geregeld ook tegen elkaar. Het afgelopen jaar -sinds het Stockholm-akkoord- is het in Taiz gelukkig wat rustiger.

De Jemendeskundige is verontwaardigd

Januari 31-2020. Het was een ingewikkelde week voor deze zelfverklaarde Jemendeskundige. Eerst was er het contact met de NL ambassadeur voor Jemen, die haar zelfverkozen ballingschap even verbrak voor een tocht langs de strijdende partijen te Jemen. Ik dacht: een kans om weer een stukje over Jemen in de krant te krijgen, dus werd bij de chefs gepitcht.

De pitch bestond uit een verhaal over het Sana’a center for Strategic Studies, dat niet aflatend doorwrochtige analyses publiceert over de werkelijke stand van zaken in Jemen. Dat zijn inzichtelijke verhalen, bijvoorbeeld over de oorlogseconomie en de afroming van hulpgoederen, die de oorlog maar gaande houdt. Omdat NL hun voornaamste financier is, was mijn plan de NL ambassadeur te vragen wat ons land eigenlijk met die analyses doet. 

De ambassadeur wilde me graag spreken maar dat liep anders, want de formele route liep langs voorlichters. ‘Hier in Jemen mag ik spreken met wie ik wil, maar in Nederland moet dat via communicatie.’ Afdeling voorlichting liet me per omgaande weten dat ik niet met de ambassadeur mocht spreken, de voorkeur ging uit naar andere media. Welke media dat waren kreeg ik desgevraagd niet te horen. 

Van de chefs op hun beurt kreeg ik of geen, of negatief bericht. Maar toen belde ineens een documentaire over de schamele berichtgeving over Jemen. Ik sprak en duidde en of ik dat op camera wilde herhalen. Helaas sneuvelde ook daar de zelfverklaarde Jemendeskundige in de voorronde; de documentaire bleek aan de vooravond van de opnames toch een geschiktere journalist gevonden te hebben. 

Genoeg zelfbeklag, ijzerenheinig tik ik door aan dit Jemenjournaal, met detail en nuance, ipv al te veel geopolitiek en de zieligheid die generalisten en ondeskundigen in hun vijf minuten zendtijd rondstrooien, waardoor jullie een beeld hebben van Jemen als zandbak vol wilde stammen die elkaar naar het leven staan, want dat zit in hullie bloed.

Later dit weekend echt nieuws, over de weer oplaaiende oorlog en waarom de Jemenieten zelf ook niet meer weten wie welke bommen gooit. 

Financiele chaos in off-line Jemen

Januari 22-2020. Nieuwe zorgen voor de Jemenieten, namelijk knipte iemand bij Suez -ruim tweeduizend km as the crow flies van hoofstad Sana’a- de Falcon diepzeekabel door en bleef Jemen dagenlang verstoken van internet. Tot ergenis van alle Jemenieten, er was er zelfs een die in woede zijn scherm brak.

Er was ook een positief gevolg, namelijk moesten de Jemenieten weer met elkaar praten tijdens de qatsessies, waar voorheen drukke gesprekken werden gevoerd maar nu iedereen op zijn mobiel tuurt, net als bij ons, schrijft Al Monitor.

Voor de oppositie was het aanleiding de Houthi’s te betichten van het installeren van afluisterapparatuur, juist door die operatie zou het internet falen. Omdat ook andere landen in de regio last hadden van de kabelbreuk, viel deze bewering wat in het water. Het toont wel weer hoe genegen de strijdende partijen zijn valse geruchten over elkaar te verspreiden. 

Het internet loopt weer, zojuist had ik contact met Hodeidah. Het zwakke netwerk valt sowieso in het niet bij de financiele zorgen van de Jemenieten sinds de noordelijke regering een verbod uitvaardigde op door de verjaagde regering uitgegeven nieuwe bankbiljetten. Maar daarover een andere keer meer.

De moordenaar moet dood

Januari 14-2020. Vandaag in het Jemenjournaal het bericht over de naderende executie van Mohammed Tamer Soumoum, een jongen die op zijn dertiende gaat spelen in een vallei rond Ibb, overigens de groenste provincie van Jemen, op 1936 meter hoogte en met gemiddeld meer regen dan gemiddeld in NL, om het idee dat Arabië in het algemeen en Jemen in het speciaal een grote zandbak zou zijn voor de zoveelste maal te bestrijden. 

Afijn, Mohammed en zijn vriendje Ammar gaan spelen, hebben ook een wapen bij zich, wat niet de bedoeling, maar gezien de verspreiding van wapens in Jemen ook niet enorm opmerkelijk is. Het gaat mis, er speelt zich een ongelukje af en spelen verandert in drama. Ammar sterft en Mohammed gaat met een doodstraf de cel in. Daar komt hij vandaag of morgen weer uit, om na twintig jaar death row alsnog terecht gesteld te worden. 

Het is een bericht via facebook, maar vooralsnog authentiek, ook omdat bronnen in Jemen het verhaal bevestigen. Onder het bericht de oproep het te delen en aldus druk op de familie van vriendje Ammar op te voeren. Omdat in Jemen de familie uiteindelijk beslist over het lot van de moordenaar. De familie heeft dat totnogtoe geweigerd, ook na oproepen van activisten en organisaties die zich bezig houden met kinderbescherming. Mohammed zit overigens zelf ook op facebook.

Het bericht zegt veel over de verharding in de Noord-Jemenitische samenleving, gebukt onder oorlog en de mores van een conservatieve politiestaat. Mij doet het ook nog denken aan twintig jaar geleden en aan Wendy van der Lubbe, die mij inwerkte toen ik een blauwe maandag reisleider was in Jemen. Wendy was 24, multitalent, twee studies al achter de rug en vloeiend Arabisch. Met de chauffeurs -dat zijn als reisleiders je belangrijkste collega’s- ging ze om als ware het haar Nederlandse broers; hele dagen qat kauwen, grappen en grollen. 

Voor Wendy had ik vooral bewondering, maar soms ook verbazing over haar vrijpostigheid. Er was een voorval waarin een van de chauffeurs haar onder water -lekker met de toeristen zwemmen in de Rode zee te Kokha, nabij het illustere Mokha- in haar zij kneep. Wendy zeer verontwaardigd, maar ik dacht -het was nog voor #metoo-: dit is Jemen en je blijft een meisje he. 

Later trad Wendy in Jemen in dienst van de VN. Zelfs voerde ik haar nog op in een artikel over de gijzelfolklore en hoe Jemen zijn onschuld verloor, ook gepubliceerd in Dagblad Trouw. Wendy trouwde een van de chauffeurs, naar verluidt een leuke jongen waarmee ze ook nog een tijdje in Nederland woonde. Maar liefde verandert in drama en op een ochtend treft men Wendy levenloos aan in haar auto, met gescheurd ondergoed en gewurgd met een touw. Een veelbelovend leven naar de haaien.

Een jaar of zes later ben ik weer in Jemen, ditmaal als journalist. En een avond te gast bij de diplomaten; allemaal aardige, zeer voorkomende mensen, bedienden, heerlijk eten en best veel drank. Met de diplomaat spreek ik over Wendy. Hij vertelt dat hij de boodschappenjongen was tussen de Jemenitische rechters en de familie -in dit geval de moeder in Nederland. Net als de ouders van Ammar over Mohammed, mocht zij beslissen over het lot van de gewezen schoonzoon: ook daar werd het de strop. 

Escapisme via Qat 

Januari 13-2019. Vandaag eerst een kort filmpje dat een iets ander licht werpt op qat, de Jemenitische softdrug. En en passant toont dat het niet alleen maar  kommer en kwel is in Jemen, maar dat er heus soms ook vrolijkheid heerst.

Ripe to be next battlefield

Januari 9-2020. Lees hier meer over toekomst (en verleden) van de betrekkingen tussen Jemen en Iran. Volgens vier deskundigen lijken die te verwateren,  ten gunste van de betrekkingen van Jemen met buurman Saoedie-Arabie. Of lees deze dystopische voorstelling van twee professoren in The Hill. ‘Yemen is ripe to be one of the key battlegrounds’.

Toch niet de Houthi’s (partIV) en ook STC begint met afromen

Januari 9-2020. Van de afdeling nieuws uit Zuid-Jemen het bericht dat de Security Belt, de paramilitaire tak van de STC (de zuidelijke separatisten) begonnen is met het heffen van tol. Reden zou zijn het wegvallen van geldbronnen uit de VAE, oprichter, opleider en voormalig financier van de Security Belt.

Het afromen van handel en vervoer door middel van tolheffing is in het noorden van Jemen al veel langer de gewoonte. Als een veredelde maffia visiteren Houthi-comites ondernemers in het noorden regelmatig voor bijdragen aan de strijd. Ook de omvangrijke humanitaire hulpindustrie heeft te maken met hoge afdrachten aan de Houthi’s en hun bondgenoten. 

Groter -maar ook onzekerder- nieuws is het uitlekken van een volgend VN-rapport over de Aramco-aanslag op de Khurais en Abqaiq, september 2019.  In hun halfjaarlijkse voortgangsrapport zouden sanctie-experts betwijfelen dat raketten noch drones verzonden kunnen zijn vanuit Jemen, omdat de gevonden wapens niet zo een reikwijdte lijken te hebben gehad. Ook zouden de inslagen een noordelijke herkomst verraden, iets wat direct al werd geclaimd door de Saoedies en Amerikanen. Verder geloven de experts niet dat those comparatively sophisticated weapons were developed and manufactured in Yemen.

Het rapport wordt later deze of begin volgende maand openbaar gemaakt. Half december verscheen al een soortgelijk rapport, waar aan de Houthi-claim dat zij de raketten en drones hebben verstuurd wordt getwijfeld. Wel leken raketdelen op raketdelen die door de Houthi’s gebruikt zijn voor succesvolle aanvallen op de Saoedische luchthaven van Abha, net over de grens van Jemen en Saoedie-Arabie. Houthies stuurden afgelopen jaren ook raketten naar Ryadh, bijna net zo ver als Khurais. Die haalden het wel, maar troffen nimmer doel, omdat ze voor neerdalen uit de lucht geschoten werden.

Overigens konden de experts in het Aramco-onderzoek niet bevestigen dat raketten en drones van Iraanse makelij waren. De twee rapporten samen lijken nu te wijzen naar Iraakse milities als afzenders van de wapens. 

Qassem Soleimani en Jemen, of toch niet?

Jan 5-2020. Over de geliquideerde generaal Qassem Soleimani (ook: Qassim Suleymani en andere varianten) en zijn invloed in en op Jemen veel wilde verhalen, zoals op de website Marebpress. In het stuk wordt Soleimani dikwijls gesignaleerd in Jemen, om de Houthi’s op te zetten tegen de Saoedies en te voorzien van wapens en financiele middelen om hun terroristische activiteiten uit te voeren. Haha, lacht een bron in Jemen, marebpress, dat is fakenews van de Saoedies!

In de NYT lezen we een betrouwbaarder verhaal over Soleimani. De schrijver betrapt Soleimani daarin niet op heterdaad in Jemen, maar vindt wel dat de Houthi’s all the hallmarks of the Suleimani playbook in zich herbergen. Het beste profiel van Soleimani lezen we zoals gewoonlijk in de New Yorker. Daarin valt (het woord) Jemen geen enkele maal, maar dat is logisch want een stuk uit september 2013. Toen was de oorlog in Jemen nog niet in volle hevigheid losgebarsten.

Wat er wel uit blijkt is dat Soleimani al zeker een decennium doelwit is van de VS, vanwege zijn succesvolle coordinatie van (para-)militaire strijders, van gureilla’s tot terroristen in de strijd tegen zowel de sunnitische als Amerikaanse hegemonie in het Midden Oosten. Het is daarom aannemelijk dat Soleimani contact heeft gehad met de Houthi’s, maar wanneer, waarover en vooral in welke mate blijft in nevelen gehuld.  Qassem Soleimani sprak op de avond van de aanval op de olievelden van Khurais in elk geval wel lovend over de Houthis. 

Intussen hangt hoofdstad Sana’a vol met posters van martelaar Soleimani. Dat is tekenend voor de manier waarop de Houthi’s hun public relations bedrijven, met voorheen ook vaak posters van Hassan Nasrallah, de leider van Hezbollah, de collega’s in Libanon. Hoe groot de materiele invloed van Iran op Jemen is blijft de vraag, het bevestigt wel de significante, dogmatische en ideologische invloed (van de Iraanse twaalver-shia op de Jemenitische vijfer-shia).

Lees hier meer over toekomst (en verleden) van de betrekkingen tussen Jemen en Iran. Volgens vier deskundigen lijken die te verwateren,  ten gunste van de betrekkingen van Jemen met buurman Saoedie-Arabie. Of lees deze dystopische voorstelling van twee professoren in The Hill. ‘Yemen is ripe to be one of the key battlegrounds’.

In Jemen gaan ze in 2020 alweer het vijfde oorlogsjaar in

Jan 3-2020. In maart gaan we het vijfde jaar van de Jemenoorlog in. Feitelijk zijn we daar al, omdat augustus 2014 de Houthi’s bezit namen van hoofdstad Sana’a en omstreken, na al jaren in het Hoge Noorden te hebben geheerst.

In maart 2015 joegen de zogenaamde rebellen de zogenaamde legitieme regering ver weg. Daarna namen de rebellen grote delen van het land in, waarna de coalitie (in casu de Saoedies en Emirati’s) in het geweer kwamen om met hun bommen en granaten de blitzkrieg tot staan te brengen. 

Al Jazeera kwam vandaag met deze inzichtelijke kaart, met daarop de huidige militaire stand, met soldaatjes en vlaggetjes van de Houthi’s (nr4 in de legenda rechtsboven), ‘Legitieme regering’ (nr1), Saoedies (nr2), Emiraties (nr3) en de STC, ofwel zuidelijke separatisten (nr5). 

Rechtsonder is belangrijk om te weten, daar zien we dat de Houthi’s slechts 20% van het grondgebied beheersen, maar daar woont wel 70% van de bevolking. 

Klik op de kaart voor vergroting of hier voor de begeleidende tekst bij Al Jazeera (via de google translate add on in Chrome heel goed te begrijpen).

Gewone oorlog krijgt gezelschap van valuta-oorlog

Dec 30-2019. Behalve een gewapend conflict op de grond, via de zee en in de lucht, een informatieoorlog via alle mogelijke kanalen, een solide langjarige voedselblokkade en een reisboycot krijgen gewone Jemenieten sinds kort ook de valutaoorlog om de oren.

Achtergrond is natuurlijk de strijd om de hegemonie over Jemen, tussen de Noordelijke regering, de verjaagde regering en de zuidelijke separatisten, ieder met hun eigen buitenlandse sponsors. Behalve gewapend voeren partijen deze strijd ook -des te desastreuzer- op de financiele markten. De ‘verhuizing’ van de nationale bank -door de verjaagde regering, met stilzwijgende toestemming, goedkeuring zelfs, van de internationale gemeenschap-  uit hoofdstad Sana’a in de zomer van 2016 stortte het gehele land in een diepe economische crisis die tot op de dag van vandaag voortduurt.

De Noordelijke regering probeert sindsdien greep te krijgen op de financiele markten. Sinds kort verbiedt de Noordelijke regering het gebruik van door de verjaagde regering gedrukte nieuwe riyaals. Dat is lastig voor de handel, die tussen de Jemens nog altijd springlevend is. Het Noordelijke verbod hangt naar verluidt samen met de invoering van een systeem met electronische riyaals in het Noorden, iets wat vreselijk nieuwsgierig maakt. 

Als de Soedanezen schatrijk terugkeren uit Jemen

December 28-2019. Lang waren Soedanezen in Jemen graag gezien en met name werkzaam als leraar, ze spreken het Arabisch immers zo zuiver en netjes. Maar de laatste jaren zijn Soedanezen minder graag gezien en met name kanonnenvlees, want in dienst als grondtroepen van de Saoedies, die zelf liever niet vechten helemaal beneden op Jemenitisch grondgebied.  

Veel Soedanese huurlingen sterven in Jemen een roemloze dood, maar als ze overleven wacht hen de hemel. The independent beschrijft in onderstaand verhaal hoe ze in Soedan terugkeren als rijke mannen.

Bad news

December 26-2019. Een rondje slecht nieuws, sorry. Dat de Saoedische bommenwerpers minder vaak opstijgen maar de oorlog geenszins voorbij is lezen we over een derde bombardement op een en dezelfde markt binnen een maand, in het Hoge Noorden. 

Terugkerend nieuws is ook het bericht over de olietanker die niemand wil of durft op te ruimen en intussen verder doorroest, met het risico op een ramp die Exxon Valdez doet verbleken. De tanker komt halfjaarlijks langs in het nieuws, ditmaal roepen de Houthi’s de hulp in van de internationale gemeenschap. Misschien dat Team-NL beter hier wat kan doen dan in de straat van Hormuz?

Het zou dan helpen als de Noordelijke regering wat sympathischer was, maar het tegendeel lijkt te gebeuren. Bijvoorbeeld dat die politiestaat zijn greep op het internet verder verstevigt. Of dat -gelijk de Saoedische vijand en Iraanse broeders- de Houthi’s hun vrouwelijke brigades rondscheuren om losbandige vrouwen in de publieke ruimte terecht te wijzen en zelfs te arresteren rond het dragen van de juiste kleding.

En tot slot van dit rondje slecht nieuws een bericht waaruit nog eens blijkt hoe de westerse hulpdindustrie -natuurlijk per ongeluk en ook onvermijdbaar-  dezelfde Houthi’s stevig in het zadel houdt.

Toch de Houthi’s (partIII)

Dec 20-2019. De Israelische krant Haaretz meldt niet voor het eerst dat Iran dikke vingers heeft in Houthi-Noord Jemen. Toch interessant, omdat dit bericht het bericht hieronder ondersteunt, namelijk: dat de Iraanse generaal Reza Shahi in Jemen leiding zou geven aan vierhonderd Iraanse special forces en achter de drone/raket-aanval op de Saoedische olievelden bij Khuraiz zit. Er wordt ook in de fel anti-Iraanse kringen kennelijk niet langer vanuit gegaan dat de aanval uit Iran of Iraq kwam, maar toch gewoon uit Jemen.  

Toch de Houthi’s (partII)

Dec 15-2019. Had dit even gemist. Je kunt deze ook koppen: Meest waarschijnlijke dader toch Houthi-Jemen. Met  als circumstantial evidence: dat daarna ook de Saoedische bommencampagne op een laag vuurtje werd gezet als. Ik las hier nog helemaal niks over in de NL-pers, is het niet belangrijk, of hebben die het ook gemist? 

Peace (partIII)

Dec 13-2019. Het blijft redelijk positief nieuws druppelen vanuit Jemen, maar toch ook nog steeds wat bommen vanuit Ryadh. Ook hoor ik net dat het virusseizoen is uitgebroken in het noorden van Jemen. De H1N1 Mexicaanse griepvariant (ook wel swineflu, maar dat lijkt me hier minder toepasselijk) heeft al meer dan honderd -verzwakte- levens geëist. Ook denguefever steekt de kop weer op.

De strenge Houthi’s 

Dec 10-2019. Kijk, dit soort dingen wil je lezen over het dagelijkse leven in (Noord-)Jemen. Niet over zielig en Floortjes, gemakzuchtige media en vergeten oorlogen, maar over de werkelijkheid van coffeeshops, qat en de Houthimaffia verkleed als religieuze politie.

Buurman Qabus is ziek

Dec 7-2019. Even een oostelijk stapje want de vraag is opportuun hoe het moet zonder Qabus, de sultan van buurland Oman en intermediair voor Jemen en de gehele Arabische wereld. De mare gaat in Oman dat er een envelopje ligt waar de zieke Qabus de naam van zijn opvolger in schreef. Dat mag alleen geopend ingeval de achterblijvers er onderling niet uitkomen.


Naschrift 18 dec. Qabus is weer terug uit Leuven, Belgie, waar hij opzien baarde door een exclusief hotel compleet af te huren en waar zijn omvangrijke gevolg gemotoriseerd een voetgangerspleinzone inreed, tot ergenis van de Belgen.

Rampspoed op Socotra 

Dec 7-2019. Op wondereiland Socotra regende het de laatste dagen onafgebroken. Dat is enerzijds goed, maar ook minder. Zo spoelt vruchtbare aarde de zee in en is de enige weg die het eiland kent (en waar ik een half jaar geleden nog fietste) nu in tweeën gehakt.

Nog een filmpje uit Socotra. Deze gezwollen rivier heeft normaal het uiterlijk van een lief watertje dat verlegen over het asfalt kruipt, en waar Socotri graag hun brommers en auto’s wassen. Nu zie je hier goed hoe snel het eiland erodeert, allemaal kostbare aarde stroomt zo weg en de zee in.

Sprinkhanen vliegen over Jemen 
Dec 5-2019. Stukje in Emiraatse krant over de prijs van een zak sprinkhanen en bijbelse plagen die Jemen teisteren. Wil je na lezing van dit bericht meer, lees dan Arabian Sands, mijn all-time favoriete boek, waarin Wilfred Thesiger beschrijft hoe hij op zoek gaat naar de bronnen van Afrikaanse sprinkhanenplagen, in de grote woestijn onderaan het Arabisch schiereiland: het Lege Kwartier. 
Het bericht hieronder geeft een wat eenzijdige kijk op Socotra. Aangetekend hierbij moet ten eerste dat Socotra inmiddels 100.000 inwoners telt. Een Emiraatse basis heb ik afgelopen januari/februari niet aangetroffen toen ik er zelf was, anders dan het ommuurde verblijf van de Emiraatse gezant. Daarentegen wel een redelijk aantal Saoedische militairen, die hadden zich gevestigd in het kantoor van de natuurbeschemers, de afgelopen decennia opgericht met buitenlands donorgeld.
 
 

Voor het vorige logboek klik je hierheen
Voor een nog ouder logboek in het Engels klik je hierheen.
Voor relatief korte contekst over Jemen lees je het beste het artikel Wie zijn nou toch die Houthi’s
Voor veel contekst in alle vorige artikelen over Jemen klik je om te beginnen hierheen 
______________

Waardeer dit artikel!!

Bovenstaand stukje werd je gratis aangeboden. Als je dat waardeert en dat wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.

NB: Zonder kosten, elke cent komt in het journalistenbeursje
Naar doneren, veilig en in twee kliks. Thnx!